काठमाडौं । चीनको एउटा प्रयोगात्मक बुलेट ट्रेनले करिब ५ सेकेन्डमै शून्यबाट ८०० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गति लिएर प्रवेग (गति बढाउने) सम्भव गराएर आफ्नै विश्व कीर्तिमान तोडेको छ। यसले अति-उच्च गतिको यातायातको लागि बाटो खोल्ने सम्भावना देखाएको छ।
हुबेई प्रान्तस्थित डोङ्हु प्रयोगशालाको १ किलोमिटर लामो परीक्षण ट्र्याकमा यो भारी म्याग्लेभ ट्रेनले स्थिर अवस्थाबाट मात्र ५.३ सेकेन्डमा ८०० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गति लिएको हो।
म्याग्लेभ ट्रेनहरूले सिङ्गै ट्रेनलाई ट्र्याकभन्दा अलिकति माथि उठाउन चुम्बकीय शक्तिको प्रयोग गर्छन्, जसले गर्दा घर्षण पूर्ण रूपमा हट्छ। यसैबीच, ट्र्याकको वरिपरि रहेका कोइलहरूले उत्पादन गर्ने चुम्बकीय तरङ्गले गाडीलाई अगाडि धकेल्छ।
चिनियाँ अनुसन्धानकर्ताहरूले यो ट्रेन चरम गतिमा पुग्न मात्र होइन, यसको ब्रेकिङ प्रणाली मार्फत नियन्त्रित रूपमा रोकिन पनि सक्छ भन्ने देखाएका छन्।
० बाट ८०० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा पुगेपछि, करिब २०० मिटरको दूरी पार गर्दै यो ट्रेन बिस्तारै र सहज रूपमा रोकिएको थियो। छोटो दूरीको म्याग्लेभ एक्सेलेरेसनमा यसै ट्रेनले ६ महिनाभित्र विश्व कीर्तिमान तोडेको यो तेस्रो पटक हो।
१.१ टन तौल भएको यो ट्रेनको पहिलो परीक्षण जुन २०२५ मा गरिएको थियो । त्यतिबेला यसले ७ सेकेन्डमा करिब ६५० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गति लिएर विश्व कीर्तिमान बनाएको थियो।
त्यसपछिका परीक्षणहरूमा यस म्याग्लेभले समयलाई उल्लेख्य रूपमा घटाउँदै करिब ७०० किलोमिटर प्रतिघण्टा र ७९८ किलोमिटर प्रतिघण्टाको एक्सेलेरेसन हासिल गरेर आफ्नै कीर्तिमान तोडेको थियो।
चीनको राष्ट्रिय प्रसारक सीसीटीभीका अनुसार, प्रत्येक ट्रायल रनमार्फत अनुसन्धानकर्ताहरूले उच्च-शक्तिको ऊर्जा प्रवाह, इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक प्रोपल्सन, उच्च गतिको लेभिटेसन कन्ट्रोल र आपत्कालीन ब्रेकिङ लगायतका धेरै महत्त्वपूर्ण प्रविधिहरूलाई तिनको उच्चतम क्षमतासम्म परीक्षण गरेका थिए।
हाल चीन र जापानभर सञ्चालनमा रहेका म्याग्लेभ ट्रेनहरू करिब ३२० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा चल्छन्। विश्वकै सबैभन्दा छिटो व्यावसायिक म्याग्लेभ ट्रेन, चीनको फुसिङ रेलले ३५० किलोमिटर प्रतिघण्टाको उच्च गति हासिल गर्छ।
चीनको नेसनल युनिभर्सिटी अफ डिफेन्स टेक्नोलोजीका अनुसन्धानकर्ताहरूले पनि अति-उच्च गतिको म्याग्लेभ ट्रेन निर्माण गरिरहेका छन्, जसमध्ये उनीहरूको एउटा परीक्षणले मात्र २ सेकेन्डमा ६९७ किलोमिटर प्रतिघण्टाको एक्सेलेरेसन हासिल गरेको थियो।
यद्यपि यो प्रविधि हालको अवस्थामा मानिसहरूलाई ओसारपसार गर्नका लागि होइन, अनुसन्धानकर्ताहरूले यसको आधारभूत सिद्धान्तहरूले अन्ततः रकेट र लडाकु विमानहरूको लन्च प्रणाली निर्माणमा मद्दत पुग्ने आशा गरेका छन्।
चिनियाँ वैज्ञानिकहरूले कम दबाब (लो-प्रेसर) वा भ्याकुम ट्युबभित्र ट्रेनहरू सञ्चालन गर्न यस्तै अति-उच्च गतिको म्याग्लेभ प्रविधि पनि विकास गरिरहेका छन्।
यद्यपि, यी प्रविधिहरूले पनि पूर्वाधार लागत, यात्रु सुरक्षा, र लामो दूरीसम्म सटीक रूपमा मिलाइएका ट्र्याकहरूको निर्माण जस्ता थुप्रै चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन्।
(इन्डिपेन्डेन्टबाट)
