दशैं नजिकिँदै गर्दा बजारमा चिनी र ग्यासको अभाव देखा परेको छ । चिनीको मूल्य प्रतिकेजी १७० रुपैयाँसम्म पुगेको छ भने खाना पकाउने ग्यासको आपूर्तिमा समेत समस्या देखिएको छ । चर्को महँगीले उपभोक्ताको ढाड सेकिएको छ । चिनी अभावको मुख्य कारण आयातमा निर्भरता र आन्तरिक उत्पादन अपर्याप्त हुनु हो । नेपालमा चिनीको माग धेरै छ तर उत्पादनले धान्न सक्दैन । व्यापारीहरूले स्टक होल्ड गरेर कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने प्रवृत्ति पुरानै हो । दशैं–तिहारजस्ता चाडपर्वमा माग बढ्ने निश्चित भए पनि समयमै आपूर्ति व्यवस्था मिलाउन नसक्नु जिम्मेवार निकायको कमजोरी हो । ग्यासको हकमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यवृद्धि, ढुवानी समस्या र वितरण सञ्जालको कमजोरीले गर्दा अभाव देखिएको छ ।
महँगीले उपभोक्ताको क्रयशक्ति कमजोर बनाएको छ । तलब र आम्दानी नबढ्दा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्नुले निम्न र मध्यमवर्गीय परिवारलाई अप्ठ्यारोमा पारेको छ । दशैंमा नयाँ लुगा, मिठाई, फलफूल र अन्य सामग्री किन्नुपर्ने बाध्यता छ । यस्तो बेला चिनी र ग्यासजस्ता आधारभूत वस्तुको अभाव र महँगीले चाडपर्वको रौनक नै कमजोर बनाउँछ । विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्र र निम्न आय भएका परिवारमा यसको असर गहिरो हुन्छ ।
सरकारले बजार अनुगमनलाई कडा बनाउनुपर्छ । कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने व्यापारीलाई कारबाही गर्नैपर्छ । कालोबजारी र स्टक होल्डिङ रोक्न प्रभावकारी संयन्त्र आवश्यक छ । आपूर्ति मन्त्रालय र सम्बन्धित निकायले चाडपर्वअघि नै आवश्यक वस्तुको मौज्दात सुनिश्चित गर्नुपर्छ । आन्तरिक उत्पादन बढाउन दीर्घकालीन नीति ल्याउनुपर्छ । चिनी उद्योगलाई प्रोत्साहन, उखु खेती विस्तार र आधुनिक प्रविधि भित्र्याउन ध्यान दिनुपर्छ । ग्यासको हकमा वैकल्पिक ऊर्जा र सुरक्षित आपूर्ति प्रणालीमा लगानी बढाउनुपर्छ ।
उपभोक्ता अधिकार संरक्षण ऐनको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुनुपर्छ । मूल्यसूची अनिवार्य राख्ने, अनुचित मूल्यवृद्धि रोक्ने र गुनासो सुनुवाइ गर्ने संयन्त्र बलियो बनाउनुपर्छ । स्थानीय तहहरूले बजार अनुगमनमा सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ । मिडिया र नागरिक समाजले पनि यस मुद्दालाई निरन्तर उठाउनुपर्छ ।
दशैं नेपालीको सबैभन्दा ठूलो चाड हो । यसबेला परिवार भेला हुन्छन्, खुसी बाँडिन्छ । तर अभाव र महँगीले यो खुसीलाई ओझेलमा पार्नु हुँदैन । सरकारले तत्काल राहतका उपाय ल्याउनुपर्छ, जस्तै, आवश्यक वस्तुको सहुलियत दरमा आपूर्ति, अनुगमन टोली परिचालन र दोषीलाई कडा कारबाही । दीर्घकालीन रूपमा आत्मनिर्भरताको बाटो अपनाउनुपर्छ । आयातमा मात्र निर्भर रहँदा हरेक चाडपर्वमा यस्तै समस्या दोहोरिन्छ । उपभोक्ताको ढाड सेक्ने महँगी र अभावलाई सामान्य ठान्नु हुँदैन । यो जनताको दैनिक जीवनसँग जोडिएको गम्भीर मुद्दा हो । जिम्मेवार निकायले समयमै कदम नचाले जनताको आक्रोश बढ्ने निश्चित छ । दशैंको रौनक जोगाउन र उपभोक्तालाई राहत दिन अहिले नै ठोस कदम चाल्नुपर्छ । अन्यथा चाडपर्व पनि महँगीको बोझ बोकेर मनाउनुपर्ने बाध्यता दोहोरिइरहनेछ । जनधारणा साप्ताहिक
