काठमाडौै । सरकारले सुरु गरेका नीतिगत सुधारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा आर्थिक गतिविधि बढ्ने नेपाल राष्ट्र बैङ्कले प्रक्षेपण गरेको छ । बैङ्कले सार्वजनिक गरेको चालु वर्षको अर्धवार्षिक प्रतिवेदनले नेपालको अर्थतन्त्र क्रमशः सुधारोन्मुख रहेको सङ्केत गरेको हो ।
सरकारको नीतिगत सुधार, प्रभावकारी बजेट व्यवस्थापन तथा नयाँ विकास कार्यक्रमको कार्यान्वयनले अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने, उत्पादन, व्यापार तथा सेवा क्षेत्रका गतिविधिमा क्रमिक वृद्धि हुने र अर्थतन्त्र चलायमान भई आर्थिक गतिविधि बढ्ने अनुमान प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
प्रतिवेदनका अनुसार आव २०८२/८३ को दोस्रो त्रैमाससम्म मुद्रास्फीति तोकिएको सीमाभित्र रहे पनि पश्चिम एसियालगायत विश्व भूराजनीतिमा देखिएको तनावले पेट्रोलियम पदार्थमा भएको मूल्यवृद्धिले समग्र आपूर्ति शृङ्खलामा असर गरी मूल्यमाथि चाप पर्ने देखिएको छ ।
प्रतिवेदन अनुसार यस वर्ष कुल गार्हस्थ उत्पादनमा सेवा क्षेत्रको योगदान सबैभन्दा बढी ६१.८१ प्रतिशत, प्राथमिक क्षेत्रको २४.४६ प्रतिशत र द्वितीय क्षेत्रको योगदान १३.७३ प्रतिशत रहने अनुमान छ ।
घट्यो कृषि उत्पादन
प्रतिवेदन अनुसार समीक्षा अवधिमा कृषि क्षेत्रतर्फ मिश्रित परिणाम देखिएको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनामा खाद्य तथा अन्य बालीको उत्पादन ६.७६ प्रतिशतले घटेको छ । दोस्रो त्रैमासमा खाद्यबालीले ढाकेको क्षेत्रफल घटेका कारण समग्र कृषि उत्पादनमा गिरावट आएको प्रतिवेदनले जनाएको छ ।
त्यसै गरी मसला उत्पादनमा ५.७० प्रतिशत र पशुजन्य उत्पादनतर्फ दुध उत्पादनमा २५.९७ प्रतिशतको ठुलो गिरावट आएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ तर फलफूल उत्पादन ६.५१ प्रतिशत, मासु उत्पादन ७.३७ प्रतिशत र अन्डा उत्पादन ६.७३ प्रतिशतले वृद्धि भएको तथ्याङ्क छ ।
उद्योगको आधाभन्दा कम क्षमता उपयोग
समीक्षा अवधिमा मुलुकका उद्योगको क्षमता उपयोगको अवस्था भने कमजोर देखिएको छ । पहिलो छ महिनामा उद्योगको औसत क्षमता उपयोग ४२.११ प्रतिशत मात्रै रहेको छ । २०८२ पुस मसान्तसम्म बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कुल कर्जामध्ये औद्योगिक क्षेत्रमा प्रवाह भएको कर्जाको अंश ३०.८२ प्रतिशत पुगेको छ ।
पर्यटक आगमनमा उत्साह
प्रतिवेदनका अनुसार सेवा क्षेत्रमा भने उत्साहजनक सुधार देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउनदेखि पुससम्मको छ महिनामा छ लाख तीन हजार १५० जना विदेशी पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका छन् । बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा प्रवाह वृद्धिदर गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा बढेको छ । २०८१ पुसको तुलनामा २०८२ पुस मसान्तमा बैङ्कको निक्षेप १५.३९ प्रतिशत र कर्जा प्रवाह ६.२४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । कुल निक्षेप र कर्जामा बागमती प्रदेशको हिस्सा सबैभन्दा बढी क्रमशः ६५.५२ प्रतिशत र ६०.३३ प्रतिशत रहँदा कर्णाली प्रदेशको हिस्सा सबैभन्दा कम (निक्षेप १.२२ प्रतिशत र कर्जा १.११ प्रतिशत) रहेको छ ।
घट्यो घरजग्गा कारोबार
समीक्षा अवधिमा घरजग्गा रजिस्ट्रेसन सङ्ख्या १०.४ प्रतिशत र भवन स्थायी नक्सापास सङ्ख्या ७.५ प्रतिशतले घटेको छ तर घरजग्गा रजिस्ट्रेसनबाट प्राप्त हुने राजस्व भने ६८.५ प्रतिशतको भारी वृद्धि भई १८ अर्ब ९९ करोड चार लाख रुपियाँ पुगेको राष्ट्र बैङ्कको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
निर्यातमा सुधार
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो छ महिनामा नेपालको निर्यात व्यापारमा सुधार देखिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । कुल वस्तु निर्यात ४३.७६ प्रतिशतले वृद्धि भई एक खर्ब ४२ अर्ब दुई करोड पुगेको छ । त्यस्तै कुल वस्तु आयात पनि १४.१८ प्रतिशतले बढेर नौ खर्ब ३९ अर्ब दुई करोड रुपियाँ कायम भएको छ ।
