काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ केवल खेलकुदको महाकुम्भ मात्र होइन, प्रविधिको दृष्टिले पनि इतिहासकै सबैभन्दा उन्नत विश्वकप बन्ने भएको छ।
अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने प्रतियोगितामा सहभागी हुने सबै १,२४८ खेलाडीको थ्रीडी (3D) अवतार तयार गरिने फिफाले जनाएको छ।
यसका लागि प्रत्येक खेलाडीलाई विशेष स्क्यानिङ प्रणालीमार्फत डिजिटल रूपमा नापजाँच गरिनेछ। विश्वकपमा ४८ टोली सहभागी हुनेछन् र प्रत्येक टोलीले २६ खेलाडी दर्ता गर्न पाउने अनुमान गरिएको छ। यसरी कुल १,२४८ खेलाडीको डिजिटल प्रतिरूप अर्थात् थ्रीडी अवतार निर्माण गरिनेछ।
थ्रीडी अवतार भनेको के हो ?
थ्रीडी अवतार भनेको खेलाडीको शरीरको वास्तविक आकार, उचाइ, हात–खुट्टाको लम्बाइ, खुट्टाको आकार लगायतका विवरण समेटिएको डिजिटल प्रतिकृति हो। फिफाले ३६ वटा क्यामेरा जडित विशेष स्क्यानिङ बक्स प्रयोग गर्नेछ, जहाँ खेलाडीले केही सेकेन्ड उभिएपछि उसको पूर्ण थ्रीडी मोडल तयार हुनेछ।
किन आवश्यक पर्यो यो प्रविधि ?
हाल प्रयोग भइरहेको सेमी–अटोमेटेड अफसाइड टेक्नोलोजीले खेलाडीको शरीरका विभिन्न भाग ट्र्याक गर्छ। तर अत्यन्तै नजिकका अफसाइड निर्णयहरू—जस्तै खुट्टाको औंला, काँध वा कम्मरको सानो भाग अगाडि–पछाडि हुँदा—निर्णयमा विवाद हुने गरेको छ। फिफाको नयाँ थ्रीडी अवतार प्रणालीले खेलाडीको वास्तविक शरीरको मापनलाई प्रणालीमा समावेश गर्ने भएकाले अफसाइड निर्णय अझ छिटो र सटीक हुने विश्वास गरिएको छ।
कसरी काम गर्छ ?
खेलाडीको स्क्यानिङबाट प्राप्त डिजिटल मोडललाई VAR प्रणालीसँग जोडिन्छ। खेलको क्रममा १६ वटा ट्र्याकिङ क्यामेरा र बलभित्र जडित सेन्सरले खेलाडी तथा बलको गतिविधि रेकर्ड गर्छन्। त्यसपछि प्रणालीले थ्रीडी अवतार प्रयोग गरी अफसाइडको अवस्था वास्तविक रूपमा पुनर्निर्माण गर्छ। यसले रेफ्रीलाई मात्र होइन, मैदानमा रहेका दर्शक र टेलिभिजन दर्शकलाई पनि निर्णय बुझ्न सजिलो बनाउनेछ। अफसाइड निर्णय हुँदा स्क्रिनमा सम्बन्धित खेलाडीको वास्तविक जस्तै देखिने थ्रीडी छवि देखाइनेछ। एआई र फुटबलको संयोजन फिफाले यो परियोजना प्रविधि साझेदार Lenovo सँग मिलेर विकास गरिरहेको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), थ्रीडी मोडलिङ र डेटा विश्लेषणको संयोजनमार्फत विश्वकपलाई अझ आधुनिक बनाउने लक्ष्य राखिएको छ।
खेलाडीको गोपनीयता सुरक्षित ?
फिफाका अनुसार स्क्यानिङबाट प्राप्त डेटा अफिसियटिङ (निर्णायक प्रक्रिया) र प्रसारण प्रयोजनका लागि मात्र प्रयोग गरिनेछ। स्वास्थ्यसम्बन्धी कुनै संवेदनशील जानकारी संकलन गरिने छैन। प्रतियोगिता समाप्त भएपछि निश्चित अवधिपछि ती डिजिटल अवतारहरू हटाइने वा फिफाको डेटा व्यवस्थापन प्रक्रियाअनुसार सुरक्षित रूपमा राखिनेछ।
निष्कर्ष :
विश्वकप २०२६ मा पहिलो पटक सबै खेलाडीको थ्रीडी अवतार प्रयोग हुनु फुटबल इतिहासकै ठूलो प्राविधिक परिवर्तन मानिएको छ। यसले अफसाइड निर्णयलाई अझ सटीक, छिटो र पारदर्शी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। साथै दर्शकले VAR निर्णयलाई पहिलेभन्दा स्पष्ट रूपमा बुझ्न सक्नेछन्। फुटबल र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको यो संयोजनले विश्वकप २०२६ लाई खेलकुद र प्रविधिको अद्वितीय संगमका रूपमा स्थापित गर्ने देखिन्छ।
