नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा चामत्कारिक परिवर्तन ल्याउने कुशल प्रशासक कुलमान घिसिङको नाम उच्च सम्मानका साथ लिइन्छ । वर्षौंदेखि लोडसेडिङको अन्धकारबाट पीडित नेपाली जनतालाई उज्यालोको आशा देखाउने उनको योगदानलाई कसैले पनि नकार्न सक्दैन । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशकका रूपमा उनले देखाएको नेतृत्व र कुशल व्यवस्थापनले उनलाई ‘उज्यालोका नायक’ बनायो । तर, राजनीतिक मैदानमा पाइला चाल्दा यही कुलमानले राजनीतिको जटिलता र सूक्ष्मताहरू नबुझेको प्रष्ट हुँदै गएको छ । उज्यालो नेपाल पार्टी गठन गरेर पुराना दलहरूलाई विस्थापित गर्ने उद्देश्य बोकेर राजनीतिमा प्रवेश गरेका कुलमानको यात्रा दुई महिनामै धुमिल भएको छ ।
उज्यालो नेपाल पार्टीको गठनलाई धेरैले आशाको किरणका रूपमा हेरेका थिए । पुराना राजनीतिक दलहरूको भ्रष्टाचार, कुशासन र गुटबन्दीबाट आजित जनताका लागि यो पार्टी बलियो वैकल्पिक शक्ति बन्न सक्छ भन्ने अपेक्षा थियो । कुलमानको लोकप्रियता र ऊर्जा क्षेत्रको सफलताले पार्टीमा युवा र प्रगतिशील सोच बोकेका कार्यकर्ताहरू आकर्षित भए । तर, दर्ता भएको दुई महिनामै यसको चिम मधुरो भएको छ । कारण ? राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सँगको १२ दिने छोटो एकता र त्यसपछिको विग्रह । यो घटनाले कुलमानको राजनीतिक अपरिपक्वता र रणनीतिक कमजोरीलाई उजागर गरेको छ ।
रास्वपासँगको एकता प्रक्रिया सुरु हुँदा धेरैलाई लागेको थियो– यो दुई नयाँ शक्तिको मिलनले नेपालको राजनीतिमा नयाँ अध्याय सुरु हुनेछ । रवि लामिछानेको नेतृत्वमा रहेको रास्वपा पनि वैकल्पिक राजनीतिको दाबेदार हो, जसले युवा मतदातालाई आकर्षित गरेको छ । दुवै पार्टीका साझा उद्देश्य थिए– पुराना दलहरूलाई चुनौती दिने र सुशासनको नारा बोक्ने । तर, एकता घोषणा भएको १२ दिनमै यो सम्बन्ध टुट्यो । मुख्य कारणहरू थिए– पद बाँडफाँड, पार्टी नाम परिवर्तन, संघीयता जस्ता सैद्धान्तिक मुद्दामा मतभेद । कुलमान पक्षले रास्वपामा वरिष्ठ उपसभापति पद र पार्टी नाममा परिवर्तन मागेको थियो, जसलाई रास्वपाले अस्वीकार ग¥यो । यसले गर्दा एकताको आधार नै कमजोर भयो । यो विग्रहको प्रत्यक्ष प्रभाव पार्टीका कार्यकर्तामा परेको छ । उज्यालो नेपालका कार्यकर्ताहरू लाखापाखा लागेका छन् । सुरुमा कुलमानको लोकप्रियताले आकर्षित भएका युवाहरू अब निराश भएका छन् । पार्टीमा आन्तरिक कलह बढेको छ, र केही कार्यकर्ताहरूले रास्वपातिर लाग्ने संकेत गरेका छन् । यो घटनाले कुलमानलाई कमजोर बनाएको छ ।
नेपालको राजनीतिक इतिहास हेर्दा धेरै व्यक्तिहरू प्रशासनिक सफलताबाट राजनीतिमा आएका छन्, तर सफल भएका कमै छन् । कुलमानको मामलामा पनि यही लागू हुन्छ । उनको कुशलता ऊर्जा व्यवस्थापनमा थियो, तर राजनीतिमा आवश्यक पर्ने कूटनीति, गठबन्धन व्यवस्थापन र जनमत निर्माणमा उनी कमजोर साबित भए । रास्वपासँगको एकता गुमाए । अब उनी उज्यालो नेपालको अध्यक्ष बनेका छन्, तर पार्टीको भविष्य अनिश्चित छ । यदि यो पार्टीले पुराना दलहरूलाई विस्थापित गर्ने हो भने, कुलमानले राजनीतिक एकताको महत्व बुझ्न जरुरी छ । कुलमानको राजनीतिक यात्राले नेपालमा वैकल्पिक शक्तिको आवश्यकता त देखाउँछ, तर यसका लागि राजनीतिक बुझाइ र रणनीति पनि चाहिन्छ भन्ने स्पष्ट पारेको छ । जनधारणा साप्ताहिक
