काठमाडौं । विश्वकप फाइनल खेल केवल उपाधि मात्रै हाेइन । कतिपय फाइनलले फुटबलको इतिहास नै परिवर्तन ल्याएकाे छ ।
कुनै खेलमा विश्वकै महान् खेलाडीले आफ्नो विरासत स्थापित गरे भने कुनैमा असम्भव पुनरागमन गरेकाे इतिहासमा भेटिन्छ । कतै विवादित गोलले दशकौंसम्म बहस चलेकाे छ भने कतै पेनाल्टी सुटआउटले करोडौं समर्थकलाई रुवाएकाे छ ।
यही साेमबार हुन लागेकाे अर्जेन्टिना र स्पेनबीच हुने २०२६ विश्वकप फाइनलअघि इतिहासमा सबैभन्दा स्मरणीय मानिएका केही फाइनलहरूको चर्चा यहाँ चर्चा गरिने छ । जुन यस प्रकार छ :
चार बर्षा अगाडि भएकाे कतार विश्वकप २०२२
याे बिश्वकप अहिले सम्मकै उत्कृष्ट विश्वकपकाे फाइनलकाे रूपमा फुटबल विश्लेषकहरूले हेरिएकाे छ । जसमा अर्जेन्टिनाले ३-३ फ्रान्सलाइ पेनाल्टीमा ४-२ पराजित गरेर तेश्राे पटक विश्वकप अर्जेन्टिनाले उचालिएकाे थियाे ।
लियोनल मेसीले अन्ततः विश्वकप जित्ने सपना पूरा गरे भने किलियन एमबाप्पेले विश्वकप फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने दोस्रो खेलाडी बन्न सफल भयाे।
खेलकाे ८० मिनेटसम्म २-० ले पछि परेको अवस्थामा फ्रान्सले २ मिनेटमै बराबरी गर्यो । अतिरिक्त समयमा मेसीले गोल गरे, त्यसपछि एमबाप्पेले पुनः बराबरी गर्दै खेललाई पेनाल्टीमा पुर्याएकाे थियाे ।
टाइब्रेकरमा गोन्जालो मोन्टिएलले निर्णायक पेनाल्टी गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई ३६ वर्षपछि विश्व च्याम्पियन बनाए । गोलकिपर एमिलियानो मार्टिनेजले एक पेनाल्टी सेभ गरेका थिए ।
यो विश्वकप इतिहासकै पहिलो फाइनल थियो, जहाँ दुवै टोलीले अतिरिक्त समयमा गोल गरेका थिए ।
सन् १९७० : ब्राजिल ४-१ इटाली
धेरैले यसलाई ‘सर्वकालीन महान् टोली’ को प्रदर्शन मान्छन् ।
ब्राजिल र इटाली दुवै दुई–दुई पटकका विश्व विजेता थिए । मेक्सिको सिटीमा भएको फाइनल जित्दै ब्राजिल विश्वकप तीन पटक जित्ने पहिलो राष्ट्र बन्यो र जुल्स रिमे ट्रफी स्थायी रूपमा आफ्नो बनायो ।
पेलेले फाइनलमा गोल गरे भने जाइरजिन्हो, गर्सन र कार्लोस अल्बर्टो पनि स्कोरर बने । विशेषगरी कार्लोस अल्बर्टोको गोल विश्व फुटबल इतिहासकै उत्कृष्ट टोलीगत गोलमध्ये एक मानिएकाे छ ।
सन् १९८६ : अर्जेन्टिना ३-२ पश्चिम जर्मनी
याे विश्वकपमा अर्जेन्टिनाले दोस्रो विश्वकप जितेको थियाे ।
डिएगो म्याराडोनाको कप्तानीमा रहेकाे अर्जेन्टिना २-० ले अगाडि थियो । तर जर्मनीले लगातार दुई गोल गर्दै खेल बराबरीमा ल्यायो । खेल अतिरिक्त समयमा जाने संकेत देखिँदा म्याराडोनाको उत्कृष्ट पासमा होर्खे बुरुचागाले विजयी गोल गरे ।
म्याराडोनाले गोल नगरे पनि पूरै प्रतियोगिताजस्तै फाइनलमा पनि खेल नियन्त्रण गरेका थिए । यही प्रतियोगिताले उनलाई विश्व फुटबलका महानतम खेलाडीमध्ये एकका रूपमा स्थापित गर्यो ।
१९६६ : इंग्ल्यान्ड ४-२ पश्चिम जर्मनी (अतिरिक्त समय)
आजसम्म इंग्ल्यान्डले जितेको एकमात्र विश्वकप ।
वेम्ब्लीमा भएको फाइनल ९० मिनेटमा २-२ बराबरी भएपछि अतिरिक्त समयमा पुग्यो । त्यसपछि जेफ हर्स्टले दुई गोल थप्दै विश्वकप फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने इतिहासकै पहिलो र हालसम्मका एकमात्र खेलाडी बने ।
उनको दोस्रो गोल गोललाइन पार गरेको थियो कि थिएन भन्ने विवाद आजसम्म विश्व फुटबलकै सबैभन्दा चर्चित बहसमध्ये एक हो ।
सन् १९५४ : पश्चिम जर्मनी ३-२ हंगेरी
‘मिराकल अफ बर्न’ अर्थात् बर्नको चमत्कार ।
हंगेरी त्यस समय ३१ खेलदेखि अपराजित थियो र समूह चरणमा पश्चिम जर्मनीलाई ८-३ ले हराइसकेको थियो । फाइनलमा पनि हंगेरी आठ मिनेटभित्रै २-० ले अगाडि बढ्यो ।
तर पश्चिम जर्मनीले अविश्वसनीय पुनरागमन गर्दै ३-२ ले जित निकाल्यो । विश्व फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो पुनरागमनमध्ये एक मानिने यो जितले जर्मन फुटबलको नयाँ युग सुरु गराएको थियो ।
सन् २०१४ : जर्मनी १-० अर्जेन्टिना (अतिरिक्त समय)
ब्राजिलमा भएको सन २०१४ को विश्वकप फाइनल अत्यन्तै रणनीतिक र प्रतिस्पर्धात्मक रह्यो ।
प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा दुवै टोलीले उत्कृष्ट अवसरहरू गुमाएका थिए । निर्धारित ९० मिनेटको खेल गोलरहित बराबरीमा सकिएपछि खेल अतिरिक्त समयमा पुग्यो ।
अतिरिक्त समयको पनि ११३औं मिनेटमा वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदान प्रवेश गरेका मारियो गोट्जेले आन्द्रे शुर्लेको क्रसलाई उत्कृष्ट रूपमा नियन्त्रण गर्दै गोल गरे र जर्मनीलाई चौथो विश्वकप उपाधि दिलाए ।
दक्षिण अमेरिकी भूमिमा युरोपेली टोलीले विश्वकप जितेको यो पहिलोपटक थियो ।
यसपटककाे विश्वकपमा के होला ?
सोमबार बिहान हुने अर्जेन्टिना र स्पेनबीचको फाइनल पनि इतिहासमा स्थान बनाउन तयार छ । एकातिर लगातार दोस्रो विश्वकप जित्ने अर्जेन्टिनाको लक्ष्य छ भने अर्कोतिर १६ वर्षपछि पुनः विश्व च्याम्पियन बन्ने स्पेनको सपना ।
३९ वर्षीय लियोनल मेसीको सम्भावित अन्तिम विश्वकप खेल, लामिन यमालजस्ता उदाउँदो प्रतिभा र दुई फरक फुटबल दर्शनबीचको भिडन्तले यो फाइनललाई पनि भविष्यमा ‘महान् विश्वकप फाइनल’ हरूको सूचीमा राख्ने सम्भावना निकै बलियो बनाएको छ ।
