–प्रीति रमण,
केही दिनअघि मात्र पोखरामा यती एयरलाइन्सको विमान दुर्घटना हुँदा यात्रु ६८ र चालक दलका ४ जना गरी ७२ जनाको मृत्यु भयो । यो दुःखद घटनामा विमानमा सवार सबै जनाको मृत्यु भएको थियो । नेपालमा विमान दुर्घटनाको श्रृंखलामा यो पछिल्लो घटना अझै ठूलो थियो । नेपालीसहित भारतीय, रुसीलगायत विदेशी नागरिकको पनि यो दुर्घटनामा मृत्यु भएको छ । यो विमान किन दुर्घटनामा प¥यो भन्ने जाँच गर्न सरकारले पूर्वसचिवको नेतृत्वमा पाँच सदस्यीय छानबिन समिति पनि गठन गरेको छ ।
विमान अवतरणको केवल १० सेकेन्ड अगाडि यो दुर्घटना भएको थियो । चालकले बस्तीलाई बचाई खोंचमा लगेर दुर्घटना गराएका थिए । उक्त दिनको पहिलो उडानमा सोही विमान उनै चालकले पोखराको नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सुरक्षित अवतरण गराएका थिए । दोस्रो चोटि काठमाडौंबाट जाँदा भने उनले साबिकको अवतरण धावनमार्गको प्रयोग नगरी अर्कोतर्फबाट अवतरणका लागि अनुमति मागेका थिए । त्यतिबेलासम्म उनले कुनै समस्या भएको विमानस्थल टोलीलाई जानकारी दिएका थिएनन् । अर्कोतर्फ उनले किन विमान अवतरण गराउन अनुमति मागे र यसबीचमा विमानमा त्यस्तो के समस्या आयो, जसका कारण दुर्घटना भयो भन्ने अझै खुलिसकेको छैन ।
यी तथ्य विस्तारै खुल्दै जालान्, तर विमान सञ्चालनको दृष्टिले नेपाली आकाश सुरक्षित नरहेको अन्तर्राष्ट्रियलाई भने यसले अझ मलजल गर्ने भएको छ । नेपालको हवाई उड्ययन इतिहासमा हालसम्म हवाई दुर्घटनाको संख्या १०४ पुगेको छ । २०१२ वैशाखमा पहिलोपटक सिमरामा भारतको कलिंगा एयर दुर्घटना भएको थियो । उक्त दुर्घटनामा २ जनाको मृत्यु भएको थियो । नेपाल नागरिक उड्ययन प्राधिकरणको अनुसार व्यवसायिक आन्तरिक उडानतर्फ पोखरामा भएको यो ५० औं दुर्घटना हो । त्यस्तै नेपालमा हालसम्म एक इन्जिनयुक्त आठ वटा दुर्घटना भएका छन् भने हेलिकप्टरतर्फ ३६ र विदेशी १० वटा वायुसेवासमेत गरी नेपालमा हालसम्म १ सय ४ वटा दुर्घटना भइसकेका छन् । यी दुर्घटनामा अहिलेसम्म साढे ८ सयभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको छ । यसअघि गत जेठमा जोमसोमका लागि १९ जना यात्रु बोकेर पोखराबाट उडेको तारा एयरको ट्विनअटर विमान दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो । सुगम उडानमा यतिको नाममा ५ वटा एटीआर विमान भएको यो कम्पनीसँग अब ४ वटा एटीआर बाँकी छन् ।
बढी विमान दुर्घटना हुँदा नै ईयूले नेपाललाई कालोसूचीमा राख्दै आएको छ । हालै मात्र अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठन ९आईकाओ० ले नेपालको उड्डयन क्षेत्र सुरक्षित बन्दै गएको विवरण सार्वजनिक देखिएको थियो । त्यसकारण ईयूले नेपाललाई लगाएको कालोसूची पनि हट्ने सम्भावना पनि बढ्दै गएको थियो । यो विमान दुर्घटनाले त्यो अपेक्षालाई निराशामा परिणत गरेको छ । यसले नेपालको पर्यटनदेखि धेरै क्षेत्रमा असर पर्ने निश्चित छ ।
हालसम्मका विवरण अनुसार नेपालमा मौसम गडबडी, जहाजको अवस्था, चालक दलको दक्षता आदिका कारण दुर्घटना हुँदै आएका छन् । ईयूले पनि नेपालको हवाई सेवाको क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डबमोजिम पाइलटको योग्यता र तालिम हुनेपर्नेमा जोड दिँदै आएको छ । त्यस्तै, जहाजको अवस्था झन् महत्वपूर्ण छ । हालै दुर्घटना भएको यतीको जहाज पनि दुई मुलुकमा सञ्चालन भएर नेपालमा आएको देखिएको छ । उडानअघि जहाजको अवस्था कस्तो थियो भन्ने पनि अझै खुलिसकेको छैन । नेपालका अधिकांश विमान कम्पनीहरुले यस्तै पुराना जहाजहरुलाई प्रयोग गर्दै आएका छन्, जुन अति नै जोखिमपूर्ण छन् । यसक्रममा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले सबै हवाई जहाजहरूको प्राविधिक परीक्षण अनिवार्य गर्न मन्त्रिपरिषद् बैठकले निर्देशन दिँदै त्यसको अनुगमनको जिम्मेवारी नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई दिइएको जनाएका छन् । यस घटनाबाट सरकार र सम्बन्धित निकायले पाठ सिक्न जरुरी छ ।-जनधारणा साप्ताहिकबाट
