काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनपछि गठित सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले आफ्नो जिम्मेवारीअनुसार आज प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन गराउँदै छ । सरकारले निर्वाचनका सबै तयारी पूरा गरेर यो ऐतिहासिक चुनाव आयोजनाको चरणमा पुगेको जनाएको छ ।
गत भदौ २३ र २४ मा भएको जेनजी विद्रोहपछि तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार विस्थापन भएको थियो भने कार्कीलाई सरकारको जिम्मेवारी दिएर ६ महिनाभित्र चुनाव गराउन भनिएको थियो । फागुनमा २१ मा चुनाव गराउने मिति त्यतिबेला नै तोकिएको छ । सरकारले त्यही मितिमा चुनाव आयोजना गरेर आफ्नो जिम्मेवारीमा सफल साबित भएको छ ।
निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ १ सय १० र प्रत्यक्षतर्फका १ सय ६५ सिटमा मतदान हुँदै छ । मतदानमा समानुपातिकतर्फ ६३ राजनीतिक दलका ३ हजार १ सय ३५ जना उम्मेदवार र प्रत्यक्षतर्फ ६५ दलका ३४ सय ४ जना उम्मेदवार निर्वाचन प्रक्रियामा सामेल छन् । निर्वाचन आयोगका अनुसार मतदाता सूचीमा १ करोड ८९ लाख ३ हजार ६ सय ८९ जनाको नाम समेटिएकामा पुरुष मतदाता ९६ लाख ६३ हजार ३ सय ५८, महिला मतदाता ९२ लाख ४० हजार १ सय ३१ र अन्य मतदाता संख्या २ सय जना छन् ।
निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको जनाएको छ । आयोगका प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईका अनुसार केन्द्रीय तहमा गर्नुपर्ने सबै सम्पन्न काम भइसकेका छन् । आयोगको टोली माघ २ गतेदेखि नै सबै निर्वाचन क्षेत्रमा पुगेर मुख्य निर्वाचन अधिकृत र निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय स्थापना गरिसकेको थियो ।
पछिल्लो विवरणअनुसार आयोगका कर्मचारी तथा सुरक्षाकर्मी देशभरका २३ हजार ११२ वटै मतदान केन्द्रमा पुगिसकेका छन् । मतदान केन्द्रमा खटिएका मतदान अधिकृतहरूले सूचना टाँस गर्नेदेखि लिएर आवश्यक सबै प्रशासनिक कार्य गरिरहेका छन् । स्थानीय स्तरमा राजनीतिक दल र उम्मेदवारसँग सर्वदलीय बैठक बसी मतदानका विषयमा साझा बुझाइ तयार गर्ने काम भइरहेको प्रवक्ता भट्टराईले बताए ।
बुधबारसम्म मतदान केन्द्रको बुथ निर्माण गरिसकेपछि बिहीबार बिहान ७ बजेदेखि बेलुकी ५ बजेसम्म मतदान हुने उनले जानकारी दिएका छन् । मतदानका क्रममा जिल्ला, निर्वाचन क्षेत्र वा मतदान केन्द्रमा आउन सक्ने कुनै पनि समस्यालाई तत्काल सम्बोधन गर्न आयोगले आवश्यक सहजीकरण गरिरहेको छ । सम्पूर्ण जनशक्ति र सामग्री मतदान केन्द्रमा पुगिसकेकाले निर्वाचन शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न हुनेमा आयोग विश्वस्त रहेको प्रवक्ता भट्टराईले बताए ।
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले निर्वाचनलाई शान्तिपूर्ण, स्वच्छ र ऐतिहासिक बनाउन सोमबार देशवासीलाई आह्वान गरेकी छन् । उनले मतदानमा सहभागी भएर लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई सफल बनाउने आग्रह गरेकी हुन् । उनले आफ्नो जिम्मेवारीलाई मातृभूमिप्रतिको कर्तव्यका रूपमा लिएकी बताइन् र निर्वाचनको लागि देशले तयार रहेको विश्वास व्यक्त गरिन् । कार्कीले निर्वाचित सरकारले देशको नेतृत्व सम्हाल्ने र आफूले सधैँ न्याय र निष्ठाको पक्षमा काम गर्ने प्रयास गरेको जनाइन् । ‘अब केही दिनमा यो देशको बागडोर तपाईंहरूले चुन्ने प्रतिनिधिहरूको हातमा पुग्नेछ,’ उनले उद्घोष गरिन् ।
प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा करिब साढे ३ लाख सुरक्षाकर्मी र २ लाखभन्दा बढी कर्मचारी खटिनेछन् । २१ फागुनको बिहान ७ देखि बेलुकी ५ बजेसम्मलाई मतदान समय तोकिएकामा निर्वाचन आयोगले व्यवस्थापनमा मुख्य निर्वाचन अधिकृतदेखि सहयोगीसम्म गरेर २ लाख १५ हजार कर्मचारी खटाएको छ । नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग र निर्वाचन प्रहरीबाट करिब ३ लाख ३९ हजार सुरक्षाकर्मी खटिनेछन् ।
११ हजार १ सय १० मतदानस्थलका २३ हजार १ सय १२ मतदान केन्द्रबाट मतदान गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । पछिल्लो समय अद्यावधिक विवरणअनुसार स्थायी मतदानस्थल १० हजार ९ सय ६७ र अस्थायी मतदानस्थल १ सय ४३ वटा तोकिएमा ४ हजार ४ सय १४ अति संवेदनशील, ४ हजार ४ सय ४२ संवेदनशील र २ हजार २ सय ५४ मतदानस्थललाई सुरक्षा जोखिमका हिसाबले सामान्य सूचीमा समेटिएको छ । सुरक्षा जोखिमको सूचीमा समेटिएका मतदानस्थललाई जोखिम आकलन गरी पछिल्लो पटक अद्यावधिक गरी सोहीअनुसार सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ ।
यसपालि मतदानपछि मतपत्रलाई गणनास्थलसम्म पु¥याउने सुरक्षा जिम्मा नेपाली सेनाले पाएको छ । विगतमा मतपत्र ढुवानीको सुरक्षामा प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीलाई मात्र परिचालन गरिन्थ्यो । यसपालि ‘असामान्य परिस्थिति’ मा निर्वाचन हुँदै गरेको भन्दै सुरक्षामा सेनाको उपस्थिति र भूमिकालाई बढाइएको निर्वाचन आयोग र गृह मन्त्रालयले जनाएका छन् । २०७० को दोस्रो संविधानसभा निर्वाचन तथा २०७४ र २०७९ का प्रतिनिधिसभा÷प्रदेशसभा एवं स्थानीय तह निर्वाचनमा सेनालाई बाहिरी घेराको जिम्मा दिएर परिचालन गरिएको थियो । यसपालि भने आवश्यकताका आधारमा सुरक्षाको कमान्ड नै सेनाले लिने गरी तयारी गरिएको छ । जनधारणा साप्ताहिक
