पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगानाको गत आइतबार निधन भएपछि सरकारले भोलिपल्ट सोमबार दिएको सार्वजनिक बिदाको आलोचना भयो । कर्मचारी कार्यालय पुगेपछि सेवाग्राही लाइन बसेपछि दिइएको बिदाले सार्वजनिक रुपमा असर प¥यो । साथै राज्यका विभिन्न पदमा रहेर काम गरेका व्यक्तिको निधनपछि दिइने सम्मानको मापदण्ड के हुने भन्ने विषयमा पनि सरकारले सधैं मनमौजी गर्ने गरेको पाइएको छ, जसले यस्ता विषयमा उचित मापदण्ड तयारी कार्यान्वयन गर्न पर्ने धारणालाई मुखरित गरेको छ ।
राज्यका विभिन्न पदमा रही काम गरेका विशेष गरी नेताको निधनपछिको चर्चा पनि समीक्षा गर्नुपर्ने देखिएको छ । नेपाली समाजले जीवित रहँदा खासै वास्ता नगर्ने नेता तथा पूर्वप्रमुख पदाधिकारीको निधनपछि भने ठूलो महिमागान गर्ने गरेको छ । सम्बन्धित व्यक्तिको गुणदोषलाई स्पष्ट रुपमा भन्नभन्दा कमजोरीलाई लुकाउन र केही गुणका आधारमा देवत्वकरण गर्नतर्फ लाग्ने गरेको पाइन्छ । सभ्य भाषमा र सबैलाई पाच्य हुनेगरी कमजोरीको पनि विश्लेषण गर्ने गरेको पाइँदैन । पूर्वसभामुख ढुंगानाकै कुरा गर्दा उनी सभामुखका रुपमा चर्चित भएका कांग्रेस नेता हुन् । सरकारमा रहेको दलबाट सभामुख बने पनि संसदलाई प्रतिपक्षीको बनाउन उनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए । तर, तिनै ढुंगानालाई जीवित छँदा भने नेपाली राजनीति र समाजले बेवास्ता गरिरह्यो । जब कि राजनीतिमा छलकपट गर्नेहरुले भूमिका पाइरहे । उनीहरुकै हालिमुहाली चलिरह्यो । सबैजसो दलहरुमा इमानदार नेताहरु थिए, छन् तर उनीहरुलाई नेपाली जनताले, उनकै राजनीतिक दलले पनि अवसर नदिने र चुनाव नजिताउने गरेका उदाहरण प्रशस्त छन् । तर, तिनै नेताहरुको निधन भएमा भने इमानदार नेताको गुणगान गर्ने प्रचलन छ ।
अर्कोतर्फ, जसले जीवनभर राजनीतिक रुपमा बेइमानी गरे पनि मृत्युपछि उसलाई पनि देवत्वकरण गर्ने, उसका कमीकमजोरीलाई समीक्षा नगर्ने प्रचलन छ । सबै नेताको मृत्यु हुँदा एउटै प्रकृतिको प्रतिक्रिया आउँदा वास्तवमा असल र खराब छुट्याउन कठिन अवस्था हुने भयो । नेपाली समाजमा कुनै पनि आबद्धताबाट पृथक भएर स्वतन्त्र मत व्यक्त गर्नेहरूको संख्या अति नै न्यून देखिने अवस्था छ । असफल सावित भइसकेका अकर्मण्य नेताहरूलाई भक्तिभाव प्रदर्शन गरेर फाइदा लिने जमातले भोलि यस्ता नेताको भौतिक अवसानमा सामाजिक सञ्जालमा श्रद्धाञ्जलिको प्रायोजित ओइरो लगाउने सम्भावना नरहला भन्न सकिँदैन । यस्तो अवस्थामा सर्वसाधारण जनतामा सबै नेता उस्तै भन्ने भाष्य बन्ने परिस्थिति देखिँदैछ ।
त्यसैले जुनसुकै नेता वा पूर्वपदाधिकारीको कार्यशैली, क्षमता, कमीकमजोरीको विषयमा जीवित छँदा नै समीक्षा गर्न आवश्यक छ । यसमा स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यमहरुको भूमिका अझ महत्वपूर्ण हुनेछ । निधनपछि गुणदोषलाई उही रुपमा समीक्षा हुन आवश्यक छ । यसले नेताहरुलाई पनि जस्तोसुकै गलत काम गर्दा पनि समाजबाट वाहवाही पाइन्छ भन्ने भ्रमबाट मुक्त गर्नेछ । आफ्नो भूमिकाअनुसारको जिम्मेवारी इमानदारीपूर्वक पूरा गर्न प्रेरित गर्नेछ । जनधारणाा साप्ताहिक
