सबि भट्टराई
नेपालको राजनीतिमा नयाँ तरंग पैदा भएको छ । काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) ले पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष चुनौती दिने तयारी गरेका छन् ।
झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५, जसलाई ओलीको ।।।सुरक्षित गढ’ मानिन्छ, त्यहाँबाट बालेनले उम्मेदवारी दिने चर्चा तीव्र छ । यो घटनाक्रमले पुरानो राजनीतिक स्थापित शक्तिविरुद्ध युवा पुस्ताको विद्रोहको प्रतीक बन्न सक्छ । फागुन २१ गते हुने निर्वाचनमा बालेनको यो कदमले ओलीलाई मात्र होइन, समग्र पुराना दलहरूलाई पनि चुनौती दिएको छ ।
बालेन शाहको राजनीतिक यात्रा छोटो तर प्रभावशाली छ । गत स्थानीय तह निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा काठमाडौं महानगरको मेयर जितेपछि उनले राजनीतिक वृत्तमा ठूलो हलचल मच्चाए । परम्परागत दलहरूका उम्मेदवारहरूलाई ठूलो मतान्तरले हराउँदै उनले युवा मतदाताको मन जिते । भ्रष्टाचारविरुद्धको कडा अडान, सुशासनको नारा र सामाजिक सञ्जालमार्फत जनतासँगको प्रत्यक्ष संवादले उनलाई ।।।जनप्रिय मेयर’ बनायो ।
गत भदौमा जेनजी आन्दोलनमा उनको भूमिका निर्णायक रह्यो । भ्रष्टाचार र कुशासनविरुद्धको यो आन्दोलनमा ७७ जनाको ज्यान गएपछि केपी ओली नेतृत्वको सरकार ढल्यो । अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको सरकार बनेपछि संसद् विघटन भई नयाँ निर्वाचनको मिति तोकियो । यो आन्दोलनले बालेनलाई राष्ट्रिय स्तरको नेता बनायो । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सँगको गठबन्धनले बालेनको तयारीलाई थप मजबुत बनाएको छ । रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेसँगको सहमतिअनुसार रवि पार्टी अध्यक्ष रहने र बालेन प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बन्ने भएका छन् । यो सहमति युवा आन्दोलनको जगमा बनेको हो । बालेनले रास्वपामा प्रवेश गरेपछि पार्टीले सहरी युवा र पहिलो पटक मतदान गर्ने पुस्तालाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । झापा–५ मा ओलीविरुद्ध बालेनको उम्मेदवारीले यो गठबन्धनको परीक्षा लिने छ । बालेनले आफ्नो सचिवालयमार्फत माघ ४ मा मेयर पदबाट राजीनामा दिने र त्यसपछि झापा पुगेर उम्मेदवारी दर्ता गर्ने योजना बनाएका छन् । स्थानीय सर्वेक्षण र रास्वपा झापाका नेताहरूसँगको भेटघाटले उनको तयारीलाई स्पष्ट पार्छ ।
झापा–५ ओलीको लागि भावनात्मक र ऐतिहासिक क्षेत्र हो । २०४८ सालदेखि नै ओली यो क्षेत्रसँग जोडिएका छन् । २०७९ को निर्वाचनमा उनले ५२ हजारभन्दा बढी मत ल्याएर ठूलो मतान्तरले जितेका थिए । कांग्रेसका उम्मेदवारलाई २८ हजारभन्दा बढी मतान्तरले हराएका ओलीलाई पराजित गर्नु सजिलो छैन । एमाले झापाका अध्यक्ष प्रेम गिरीले बालेन आए पनि ओलीको मतान्तर बढ्ने दाबी गरेका छन् ।
ओलीको विकास निर्माण, स्थानीयसँगको सम्बन्ध र पार्टीको सांगठनिक पकड बलियो छ । तर बालेनको लागि यो चुनौती ’फलामको च्युरा’ जस्तै भए पनि राजनीतिमा भावना र जनलहरले गणितलाई उल्ट्याउन सक्छ । बालेनको रणनीति युवा क्रेज र परिवर्तनको नारामा केन्द्रित छ । ओलीले बालेन, रवि लामिछाने र कुलमान घिसिब जस्ता नेताहरूलाई २० वर्षसम्म निर्वाचन जित्न नसक्ने टिप्पणी गरेका छन् । तर बालेनले यो टिप्पणीलाई चुनौतीका रूपमा लिएका छन् । झापामा बालेनले भ्रष्टाचार, कुशासन, युवा बेरोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता मुद्दालाई अगाडि सार्ने योजना छ । केही विश्लेषकहरूका अनुसार ओलीको ।।।सेफ जोन’ मा बालेनको ।।। काउन्टर’ ले चुनावी रोमाञ्च बढाएको छ ।
सोसल मिडियामा बालेनलाई जिताउने दाबी बढ्दो छ । यो भिडन्तलाई पूर्वप्रधानमन्त्री विरुद्ध ।।।भावी प्रधानमन्त्री’ को रूपमा पनि हेरिएको छ । यदि बालेनले ओलीलाई पराजित गरे भने यो नेपालको राजनीतिमा ठूलो परिवर्तनको संकेत हुनेछ । पुराना दलहरूको दबदबा तोड्ने युवा शक्तिको उदय हुन सक्छ । तर यदि ओलीले जिते भने बालेनको राष्ट्रिय छविमा धक्का लाग्न सक्छ ।
अंकगणितमा ओली बलियो देखिन्छन्, तर मनोविज्ञानमा बालेनको क्रेज छ । झापा–५ का मतदाताले भावनात्मक रूपमा ओलीलाई समर्थन गर्न सक्छन्, तर राष्ट्रिय मुद्दा र युवा विद्रोहले बालेनलाई फाइदा पुग्न सक्छ । बालेनको तयारीमा केही चुनौतीहरू पनि छन् । झापा उनको जन्मभूमि होइन, त्यहाँको स्थानीय संस्कृति र सम्बन्ध निर्माण गर्न समय लाग्छ । रास्वपाको सांगठनिक संरचना एमालेको जस्तो बलियो छैन । राप्रपा जस्ता दलहरूको सहयोग कसरी मिल्छ भन्ने पनि अनिश्चित छ । तर बालेनको व्यक्तिगत लोकप्रियता र युवाको समर्थनले यी कमजोरीहरू हटाउन सक्छ ।
यो निर्वाचनले नेपालको राजनीतिमा नयाँ युगको सुरुवात गर्न सक्छ– जहाँ युवा शक्तिले पुरानो विरासतलाई चुनौती दिन्छ । समग्रमा, बालेनको यो कदम साहसिक छ । ओलीलाई पराजित गर्नु भनेको केवल एक क्षेत्र जित्नु मात्र होइन, सम्पूर्ण पुरानो राजनीतिक संस्कृतिलाई चुनौती दिनु हो । यदि सफल भए भने बालेन प्रधानमन्त्री बन्ने बाटो खुल्छ । असफल भए पनि उनको विद्रोहले भावी पुस्तालाई प्रेरणा दिनेछ ।
आगामी फागुन २१ को निर्वाचनले यो प्रश्नको जवाफ दिनेछ– के युवा विद्रोहले ओलीको विरासत तोड्न सक्छ ? समयले बताउनेछ ।
