–निमकान्त पाण्डे
रास्वपाले बालेन शाह र कुलमान घिसिङलगायतसँग एकता गरेपछि पुराना दलहरु झस्किएका छन् । त्यही कारण २०७२ मा संविधान निर्माण गरेका बेलामा सहकार्य गरेका दलहरु अहिले पनि मिल्नुपर्ने भन्दै ध्रुवीकरणमा जुटेका छन् । पुराना र प्रभावशाली तीन पार्टी कांग्रेस, एमाले र नेकपाले त राष्ट्रियसभामा गठबन्धन गर्ने समझदारी नै बनाइसकेका छन् । यसैमा मिसिन आइपुगेका छन्, मधेशवादी दल जसपा नेपाल र लोसपा । यदि यो गठबन्धन सफल भएमा यसलाई प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनसम्म पनि विस्तार गर्ने संकेत दलहरु देखाएका छन् ।
विगतमा एक अर्कासँग मुख्य प्रतिस्पर्धी रहेका दलहरु कांग्रेस र एमाले नै अहिले निर्वाचनका लागि मिल्नुपर्ने भन्दै संवादमा छन् । जेनजी आन्दोलनपछि सत्ताबाट बहिर्गमन हुनु परेपछि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले जसरी पनि पुराना दललाई स्थापित गर्ने र जेनजी विद्रोहलाई गलत देखाउने प्रयास गरिरहेका छन् । यसैका लागि उनले कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवासँग बारम्बार भेटेर निर्वाचनमा सहकार्य गर्ने वातावरण बनाएका हुन् । आफू विगतमा कांग्रेससँगको ७ बुँदे सम्झौताबाट अहिले पनि पछि नहटेको भन्दै ओलीले देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउने आश्वासन दिएको पनि समाचारहरुमा सार्वजनिक भएको छ ।
विगतका प्रतिस्पर्धी कांग्रेस र एमाले अहिले मिल्नुपर्ने किन आवश्यकता आइलाग्यो त ? के उनीहरुले देश र जनताका लागि मिल्ने निर्णय गर्न लागेका हुन् त ? पक्कै पनि होइन । रास्वपाले वैकल्पिक शक्तिको धार बलियो बनाउँदै लग्दा अहिले पुराना दल एक ठाउँमा आउनुपर्ने बाध्यतामा आइपुगेका हुन् । यदि त्यसो नगरेमा आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा बढारिनुपर्ने हो कि भन्ने भय पुराना दलहरुलाई परेको छ । त्यही कारण पनि नेताहरुले बारम्बार संवाद र सहकार्यका नारा लगाउन थालेका छन् । तर, दलहरुबीचको यो गठबन्धन केवल सत्ताका लागि हो । विगतमा पनि सत्ताका लागि जुनसुकै सहमति गर्न तयार हुन लागेका दलहरु फेरि सत्तामा फर्किनका लागि यो चुनावी गठबन्धनमा लागेका हुन् । नत्र कांग्रेस र एमालेनजस्ता फरकफरक आदर्श र सिद्धान्त बोकेका दलहरु मिल्नुपर्ने अरु बाध्यता थिएन ।
कांग्रेस र एमाले फरफरक नीति, सिद्धान्त, आदर्श र एजेन्डा भएका पार्टी हुन् । वामपन्थी पार्टी एमाले कम्युनिस्ट सिद्धान्त, नीतिमा आधारित छ । दक्षिणपन्थी दल कांग्रेस पुँजीवादी सिद्धान्तको पक्षपोषक हो । त्यसैले यी दुई दलको सहकार्य प्राकृतिक मान्न सकिँदैन । तर, नेपालमा भने राजनीतिक दलको आस्था, सिद्धान्त एकातिर राखेर सत्ता स्वार्थका लागि सहकार्य गर्ने प्रचलन बढ्दो छ । विगत डेढ दशकयता यस्ता अस्वाभाविक राजनीतिक सहकार्य हुँदै आएको छ, जसको परिणाम सुखद देखिँदैन ।
त्यसैले पनि यी दललाई पंक्तिकारको सुझाव छ, कांग्रेस र एमालेले चुनावी गठबन्धन मात्र होइन, पार्टी एकता नै गर्नुपर्छ । एमाले कम्युनिष्ट पार्टी भए पनि न पार्टीको न त यसका नेताहरुको त्यस्तो चरित्र देखिएको छ । एमालेले अपनाएको साम्यवादको सिद्धान्त अब नेपालमा लागू गर्न नै असम्भव देखिएको छ । यसमा एमालेले पनि सम्भव देखेको छैन भने त्यस्तो साम्यवादलाई नेपाली जनताले पनि स्वीकार्ने अवस्था अब छैन । अर्कोतर्फ कांग्रेसले पनि बीपी कोइरालाको प्रजातन्त्र र समाजवादको अवधारणालाई स्वीकारेको छ । त्यसैले साम्यवाद र समाजवादको मिल्दोजुल्दो अवधारणमा यी दुई पार्टीलाई एक हुन सहज छ । तर, बीपीले भनेको जस्तो समाजवादी पनि लागू हुने अवस्था देशमा छैन । त्यसैले कांग्रेस र एमालेले जेनजी विद्रोहले माग गरेको विषयमा आधारित रहेर पार्टी एकता गरे पनि ठूलो कुरा हुनेछ । यसले जनतालाई कांग्रेस र कम्युनिस्ट भनेर विभाजित र झुक्याउने काम पनि बन्द हुनेछ ।
जेनजी विद्रोहले देशमा सुशासन माग गरेको थियो, भ्रष्टाचारमुक्त सरकार माग गरेको थियो । देशमा भएका बेथिति, दण्डहीनता, अनियमितता, अकर्मण्यता अन्त्य गर्दै विकासको माग गरेको थियो । यही माग गर्दै गत भदौमा भएको जेनजी विद्रोहमा ७६ जनाले सहादत प्राप्त गरेका थिए । त्यसैले कांग्रेस र एमालेले अहिले आफ्नो मुख्य पथ समाजवाद र साम्यवाद भन्दा जेनजीवादलाई बनाउन आवश्यक छ । अरु गर्न नसके पनि कांग्रेस र एमालेले देशलाई भ्रष्टाचारमुक्त गर्न सक्ने संकल्प र प्रतिबद्धता त गर्न सक्छन् नि ? जेनजी विद्रोहको पदचाप पछ्याउन त सक्छन् नि ? त्यसैले सत्ताका लागि चुनावमा गठबन्धन गर्ने भन्दा बरु कांग्रेस र एमालेले जेनजी विद्रोहको मागलाई आफ्नो मूल सिद्धान्त बनाएर पार्टी एक भएर अघि बढ्नुपर्छ । भ्रष्टाचारमुक्त र विकासयुक्त देश नै जेनजीको माग हो र यसैमा एक भएर लाग्न कांग्रेस र एमालेलाई पंक्तिकारको सुझाव छ । जनधारणा साप्ताहिक
