नयाँ शक्तिमा फूट चाहनेहरुलाई निराश बनाउनै पर्छ !

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा २०८२ भदौ २३ गतेदेखि सुरु भएको जेनजी आन्दोलन एउटा क्रान्तिकारी मोड थियो । यो जेन जेड पुस्ताका युवाहरूको स्वतःस्फूर्त विद्रोह थियो । भ्रष्टाचार, सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध, आर्थिक असमानता र राजनीतिक अक्षमताविरुद्ध उभिएको यो आन्दोलनले देशव्यापी प्रदर्शनको रूप लियो । काठमाडौंका सडकहरूबाट सुरु भएर तराईका गल्ली र हिमाली भेगका बस्तीसम्म फैलिएको यो ज्वालामुखीले सरकारलाई धराशायी बनायो । परिणामस्वरूप, नयाँ सरकार गठन भयो, फागुन २१ गतेका लागि निर्वाचनको घोषणा भयो । यो आन्दोलनले न केवल सत्ताको ढाँचा फे¥यो, बरु युवा वर्गको शक्तिलाई प्रमाणित ग¥यो । तर, यो विजयको क्षणमा मात्र रोकिनु हुँदैन । जेनजी आन्दोलनपछि युवा वर्ग एकजुट हुनु र आगामी निर्वाचनको तयारी गर्दै अघि बढ्नु आवश्यक छ ।

अहिले नयाँ शक्तिहरुमा फुट ल्याउने प्रयास भइरहेको छ । हालैमात्र ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङले मन्त्री पदबाट राजीनामा दिने र नयाँ पार्टी गठन गर्ने प्रचार भएको थियो । तर, घिसिङले यसलाई केवल हल्ला मात्र रहेको बताएका छन् । राजनीतिमा प्रवेश गर्न राजीनामा दिने तयारीमा रहेको भन्दै विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा आएका समाचारबारे उनले सोमबार फेसबुकमार्फत स्पष्टीकरण दिएका हुन् । उनले भनेका छन्, ‘विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा मैले पदबाट राजीनामा दिँदै गरेको भन्दै प्रसारित समाचारहरूप्रति मेरो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ । पदबाट राजीनामा दिन लागेको भन्ने समाचारमा सत्यता नरहेको प्रस्ट पार्न चाहन्छु ।’ घिसिङले हालको अन्तरिम सरकार जेन–जी पुस्ताको ऐतिहासिक आन्दोलनपछि बनेको स्मरण गराउँदै जनताको आशा र विश्वास पूरा गर्ने प्रतिबद्धता दोहो¥याएका छन् । उनले भनेका छन्, ‘तीनवटा मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्दै, म निरन्तर आन्दोलनले दिएको जनादेश र विश्वास पूरा गर्न क्रियाशील छु ।’

जेनजी आन्दोलनको पृष्ठभूमि हेर्दा यो केवल एउटा क्षणिक विद्रोह थिएन, बरु दशकौँदेखिको असन्तुष्टिको विस्फोट थियो । नेपालमा १८ देखि २५ वर्षका युवाहरू, जसलाई जेन जेड भनिन्छ, डिजिटल युगका सन्तान हुन् । उनीहरूले फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्राममार्फत विश्वव्यापी मुद्दाहरूसँग जोडिएका थिए । तर, नेपाल सरकारको सामाजिक सञ्जालमाथिको नियन्त्रण र भ्रष्टाचारको जालले उनीहरूको स्वतन्त्रतालाई खोस्दै थियो । भदौ २३ गते काठमाडौंमा सुरु भएको प्रदर्शनले एकै रातमा लाखौँ युवालाई सडकमा उभ्यायो । सरकारी कार्यालयहरूमा आगो सल्कियो, कागजातहरू नष्ट भए, तर यो विनाशभन्दा पनि निर्माणको सुरुवात थियो । संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि यो आन्दोलनलाई ‘पृथक विशेषता’ भएको भनेर चित्रण गरेको छ । यसले राजनीतिक परिवर्तन मात्र ल्याएन, युवाहरूमा आत्मविश्वासको बीज रोप्यो । तर, यो उपलब्धि कायम राख्न युवाहरूले अब एकताको बाटो अपनाउनुपर्छ ।

युवा वर्गको एकता किन आवश्यक छ ? नेपालको जनसंख्याको ४० प्रतिशतभन्दा बढी युवा छन् । उनीहरू नै देशका भविष्य हुन् । तर, विगतका आन्दोलनहरू, जस्तै २०६२÷६३ को जनआन्दोलन वा २०७२ को संविधान निर्माण प्रक्रियामा युवाहरूको सहभागिता ठूलो थियो, तर नेतृत्व पुरानो पुस्ताको हातमा थियो । जेनजी आन्दोलन फरक थियो किनकि यसको नेतृत्व नै युवाहरूको थियो । तर, आन्दोलनपछि फुटको खतरा छ । फुटाउने प्रयासहरु पनि भइरहेका छन् । राजनीतिक दलहरूले युवालाई आफ्नो प्रभावमा पार्न खोजिरहेका छन् । त्यसैले यदि युवा एकजुट नभए भने, यो आन्दोलनको ऊर्जा व्यर्थ हुनेछ । एकताले मात्र उनीहरूले आफ्नो एजेन्डा जस्तै रोजगारी, शिक्षा र डिजिटल स्वतन्त्रतालाई निर्वाचनमा प्राथमिकता दिन सक्छन् ।

आन्दोलनपछि युवा वर्गले सामना गर्नुपर्ने चुनौतीहरू पनि कम छैनन् । पहिलो, आन्दोलनका क्रममा भएको क्षति । सरकारी निकायहरूमा अर्बौंको क्षति भएको छ । दोस्रो, आर्थिक संकट । आन्दोलनले पर्यटन र व्यापारलाई प्रभावित पारेको छ, जसबाट युवा उद्यमीहरू प्रभावित छन् । तेस्रो, राजनीतिक हस्तक्षेप । नेपालभित्रै पुराना नेताहरूले युवालाई ‘प्रायोजित’ भन्दै बदनाम गर्ने प्रयास गर्दै छन् । तर, युवाको एकताले यिनलाई पार गर्न सकिन्छ ।

आगामी निर्वाचनको तयारी गर्दै अघि बढ्नु भनेको युवा शक्तिको रणनीतिक कदम हो । एकताको लागि रणनीतिहरू के हुन सक्छन् त ? पहिलो, डिजिटल प्लेटफर्मको उपयोग । जेनजी आन्दोलन सोसल मिडियाबाट नै फैलिएको थियो । अब, युवाहरूले डिजिटल नेटवर्किङ बनाएर काम गर्न सक्छन् । यसमा ट्रेनिङ सेशनहरू, वेबिनारहरू र स्थानीय मिटिङहरू समावेश गर्न सकिन्छ । दोस्रो, क्षेत्रीय एकता । काठमाडौंका युवा मात्र होइन, पोखरा, विराटनगर वा नेपालगञ्जका युवाहरूलाई जोड्नुपर्छ । ‘युथ क्रसिङ फ्रन्टियर’ जस्ता कार्यक्रम चलाएर आदिवासी, दलित र महिला युवाहरूलाई समावेश गर्न सकिन्छ । जेनजी आन्दोलन एउटा सुरुवात थियो, समापन होइन । युवा वर्गले अब एकजुट भएर निर्वाचनको तयारी गर्नुपर्छ । फागुन २१ को दिन, जब मतपेटिका खुल्छ, त्यसमा जेन जेडको आवाज गुन्जिनु जरुरी छ । जनधारणा साप्ताहिक