काठमाडौं / नेकपा माओवादी केन्द्र र नेकपा एकीकृत समाजवादीबीच पार्टी एकताको गृहकार्य हालै तीव्र रूपमा अघि बढेको छ । माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपालबीच एकताका लागि गहन छलफल भएको छ । यो एकताको आधार भने पार्टीभित्र नेतृत्वको चर्को आलोचना, २०८४ मा हुने आम निर्वाचनमा पुराना दललाई रास्वपाजस्ता नयाँ दलको सम्भावित चुनौतीलाई मानिएको छ ।
पछिल्लो समय दुवै पार्टीमा नेतृत्वको आलोचना भइरहेको छ । एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष नेपालमाथि त अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा नै दायर गरेपछि उनको पार्टीभित्रै आलोचना भएको छ । नेतृ रामकुमारी झाँक्रीले त अब मरेको सिनो बोकेर हिँड्न नसकिने अभिव्यक्ति दिएकी छिन् । उनको अभिव्यक्ति पार्टीभित्र बहसको विषयसमेत बनेको छ । उनलाई पार्टीले स्पष्टीकरणसमेत सोधेको थियो । तर, झाँक्री आफ्नो अभिव्यक्तिबाट दायाँबायाँ भएकी छैनन् । पार्टीका सम्मानित नेता झलनाथ खनालले पनि माधव नेपालले तत्काल नेतृत्वबाट राजीनामा दिनुपर्ने मत राखेका छन् ।
प्रचण्डलाई पनि पार्टीमा उपमहासचिव जनार्दन शर्मा पक्षको चर्को दबाब छ । शर्माले अध्यक्ष प्रचण्डको नेतृत्व, कार्यशैलीमाथि निरन्तर प्रश्न गर्दै आएका छन् । कम्युनिष्ट नेताहरुबाट प्रधानमन्त्री बनेकाहरुमध्ये मनमोहन अधिकारीबाहेक सबैले असुली धन्दा चलाएको र भ्रष्टाचार गरेको भनेर जनार्दनले बोलेपछि प्रचण्ड उनीसँग नराम्रोसँग बिच्किएका छन् । दुवै पक्षबीचको विवाद सार्वजनिक कार्यक्रम र सामाजिक सञ्जालमा पनि छताछुल्ल हुँदै आएको छ । जनार्दनले पार्टी फुटाउन खोजेको हल्ला माथिल्लो नेतृत्वबाट चलाइएको र आफूलाई पार्टीमा एक्लो बनाउन खोजिएको आरोप लगाउँदै आएका छन् ।
यही सन्दर्भमा प्रचण्ड र नेपालले भेटवार्ता अघि बढाएका हुन् । गत साताबाट सघन छलफलमा जुटेका दुई नेताले गत सोमबार भने सिंहदरबारमा रहेको माओवादी संसदीय दलको कार्यालयमा भेटवार्ता गरेका थिए । यी छलफलमा नीति, विचार र सिद्धान्तमा एकरूपता कायम गर्दै कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई सुदृढ गर्ने उद्देश्य राखिएको छ । समाजवादी मोर्चा गठन भएदेखि नै यी दुई दलसहित नेकपा र नेसपाले एकताको प्रयास गर्दै आएका छन्, तर दस्तावेज तयारी र नेतृत्वको समय अभावले प्रक्रिया सुस्त भएको थियो । माओवादीले वैज्ञानिक समाजवादमा आधारित दलहरूसँग एकता गर्ने नीति लिएको छ । यद्यपि, एकताको प्रक्रिया अझै निष्कर्षमा पुगिसकेको छैन ।
दुवैका लागि एकता अत्यावश्यक हुनुको अर्को कारण हो, २०८४ को आम चुनाव । २०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एकीकृत समाजवादी नयाँ दलको रूपमा सत्ता गठबन्धनको हिस्सेदार भएर चुनाव लडेको थियो र १० प्रत्यक्ष सिट जित्न सफल भयो । थ्रेसहोल्ड पार गरेर राष्ट्रिय दलको मान्यता प्राप्त गरे पनि समानुपातिक सिटमा यसको उपस्थिति कमजोर रह्यो । गठबन्धनको तालमेल र एमालेसँगको
प्रतिस्पर्धाले यसको सिट संख्या सीमित बनायो, जसले संगठनात्मक आधार र मतदाता प्रभावको कमी देखाउँछ ।
माओवादी केन्द्रले पनि अघिल्ला आफ्नै निर्वाचन नतिजाभन्दा कमजोर प्रदर्शन गरेको थियो । माओवादी १७ प्रत्यक्ष र २९ समानुपातिक सिटसहित कुल ४६ सिट जितेर तेस्रो ठूलो दल बन्यो । गठबन्धनको रणनीति, विशेषगरी नेपाली कांग्रेससँगको सहकार्य यसको सफलताको प्रमुख कारक थियो । यद्यपि २८ जिल्लामा उसको उपस्थिति शून्य रह्यो । अब यी दुवै दललाई २०८४ को आम चुनाव चुनौती बनेको छ ।
२०८४ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रास्वपा ले नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र जस्ता परम्परागत दलहरूलाई उल्लेखनीय चुनौती दिने सम्भावना छ । २०७९ को निर्वाचनमा रास्वपाले स्थापनाको छोटो अवधिमै ७ प्रत्यक्ष र १४ समानुपातिक सिटसहित २१ सिट जितेर चौथो ठूलो दल बन्दै पुराना दलहरूको दबदबामाथि प्रश्न उठाएको थियो । यो सफलता सहरी, शिक्षित, र युवा मतदाताहरूमा पुराना दलप्रतिको वितृष्णा र सुशासनको मागको प्रतिबिम्ब थियो ।
रास्वपाको उदय पुराना दलहरूको शासनमा सुशासन, विकास र सेवा प्रवाहको कमजोरीको प्रतिक्रियास्वरूप भएको हो । सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल प्लेटफर्मको प्रभावकारी प्रयोगले रास्वपाले तीव्र गतिमा जनमत आकर्षित गरेको छ । पुराना दलहरूले गठबन्धन र सिट बाँडफाँटको रणनीति अपनाएर रास्वपालाई रोक्ने प्रयास गर्नेछन्, जसरी २०७९ मा कांग्रेस, माओवादी र एकीकृत समाजवादीको गठबन्धनले एमालेलाई चुनौती दिएको थियो । तर, जनताको पुराना दलप्रतिको अविश्वास र रास्वपाको वैकल्पिक नेतृत्वको आकर्षणले यस्ता गठबन्धनको प्रभावकारिता घटाउन सक्छ । रास्वपाले सुशासन र नवीन नीतिलाई जोड दिएको छ, जुन मतदातालाई आकर्षक लाग्न सक्छ । रास्वपा सभापति रवि लामिछानेको ‘सबै दललाई पराजित गर्ने’ दाबी महत्वाकांक्षी भए पनि जनताको बदलिँदो चेतना र सामाजिक सञ्जालको शक्तिले रास्वपालाई बलियो बनाउन सक्छ । जुन माओवादी, एकीकृत समाजवादीजस्ता दलका लागि चुनौती भएको छ । जनधारणा साप्ताहिक
